Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa thông tin về trường hợp nam thanh niên 23 tuổi bị vỡ lách độ IV sau tai nạn giao thông. Đáng chú ý, dù bên ngoài chỉ có nhiều vết xây xát và vẫn tỉnh táo, bên trong ổ bụng người bệnh đã chảy máu ồ ạt, đe dọa tính mạng.
Cụ thể, người bệnh là bạn Đ.Q.H. (23 tuổi), trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương sau vụ va chạm giữa xe máy và ô tô. Thời điểm nhập viện, người bệnh vẫn tỉnh táo, trên cơ thể có nhiều vết xây xát. Tuy nhiên, mạch 100 lần/phút, huyết áp 90/60 mmHg; khám ghi nhận đau nhiều vùng bụng trái, phản ứng thành bụng rõ, gợi ý chấn thương bụng kín.
Ngay sau đó, các bác sĩ chỉ định chụp cắt lớp vi tính ổ bụng để đánh giá tổn thương. Kết quả cho thấy người bệnh bị vỡ lách độ IV, có điểm chảy máu đang hoạt động và lượng máu lớn trong ổ bụng.
ThS.BSNT Nguyễn Văn Phúc - Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa cho biết, vỡ lách độ IV là tổn thương nặng. Ở mức độ này, tổn thương đã ảnh hưởng đến các mạch máu lớn của lách, khiến hơn 25% nhu mô lách mất nguồn cấp máu, đồng thời máu tiếp tục chảy vào ổ bụng.
Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm, bởi người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào sốc mất máu nếu không được xử trí kịp thời. Trước tình trạng chảy máu đang diễn tiến và nguy cơ mất máu nghiêm trọng, ê-kíp quyết định phẫu thuật cấp cứu cắt lách để kiểm soát xuất huyết, bảo toàn tính mạng người bệnh.
Ê-kíp bác sĩ phẫu thuật cấp cứu, kiểm soát tình trạng chảy máu trong ổ bụng cho người bệnh (Ảnh: BVCC).
Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Sau mổ, người bệnh hồi phục tốt, không ghi nhận biến chứng. Dẫn lưu được rút vào ngày thứ 5. Người bệnh ăn uống, vận động tốt và xuất viện sau 7 ngày điều trị.
Theo BS Phúc, lách là một trong những cơ quan thường bị tổn thương trong chấn thương bụng kín. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp vỡ lách đều phải phẫu thuật cắt bỏ.
"Xu hướng hiện nay là ưu tiên bảo tồn lách ở những người bệnh ổn định về huyết động. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể lựa chọn điều trị không phẫu thuật, theo dõi sát hoặc can thiệp nút mạch để kiểm soát chảy máu, qua đó giữ lại chức năng của lách", BS Phúc cho biết.
Ngược lại, với những trường hợp chảy máu đang hoạt động, huyết động không ổn định, tổn thương nặng tại vùng rốn lách hoặc điều trị bảo tồn không hiệu quả, phẫu thuật cắt lách có thể trở thành chỉ định cần thiết nhằm kiểm soát xuất huyết và cứu sống người bệnh.
BS Phúc cảnh báo, chấn thương bụng kín không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng ngay sau tai nạn. Lách có hệ thống mạch máu phong phú nên khi bị tổn thương có thể gây chảy máu nhiều trong ổ bụng. Đặc biệt, một số trường hợp có thể xảy ra vỡ lách hai thì.
Ở những trường hợp này, ban đầu có thể chỉ hình thành khối máu tụ dưới bao lách. Sau vài giờ hoặc vài ngày, khối máu tụ có thể vỡ, gây đau bụng dữ dội, tụt huyết áp và sốc mất máu đột ngột.
Vì vậy, ngay cả khi sau tai nạn người bệnh vẫn tỉnh táo hoặc chỉ có các vết xây xát bên ngoài, nếu xuất hiện đau bụng tăng dần, đặc biệt ở vùng hạ sườn trái, bụng chướng, chóng mặt, mệt nhiều, da niêm mạc nhợt hoặc tụt huyết áp, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Việc phát hiện sớm tổn thương không chỉ giúp xử trí kịp thời mà còn tăng cơ hội bảo tồn lách ở những trường hợp đủ điều kiện.
Đối với người bệnh phải phẫu thuật cắt lách, BS Phúc cho biết cần được tiêm vắc-xin phòng các tác nhân có thể gây nhiễm khuẩn nghiêm trọng như phế cầu, Haemophilus influenzae týp b (Hib) và não mô cầu. Thời điểm tiêm vắc-xin thường được khuyến cáo không sớm hơn 14 ngày sau phẫu thuật, tùy tình trạng cụ thể của từng người bệnh.
BS Phúc khuyến cáo, người bị chấn thương bụng kín sau tai nạn giao thông cần được đánh giá đầy đủ tại cơ sở y tế, ngay cả khi bên ngoài chỉ có những vết thương nhỏ. Chẩn đoán sớm, theo dõi sát và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp hạn chế biến chứng, nâng cao hiệu quả điều trị và bảo đảm an toàn cho người bệnh.
