Nếu từng trải qua cảnh đầu tháng chuyển một khoản lớn sang tài khoản tiết kiệm, đến giữa tháng lại phải rút ra; từng ghi chép chi tiêu được vài tuần rồi bỏ; hoặc năm nào cũng đặt mục tiêu nhưng cuối năm nhìn lại gần như không còn bao nhiêu, bạn chưa chắc là người “không biết giữ tiền”.
Có thể bạn chỉ cần đổi cách.
1. Đừng tiết kiệm số tiền “đẹp”, hãy tiết kiệm số tiền mình giữ được lâu dài
Một trong những sai lầm phổ biến nhất là đặt mục tiêu tiết kiệm dựa trên mong muốn thay vì khả năng thực tế.
Thu nhập 15 triệu đồng, nhiều người nhìn những công thức tài chính trên mạng rồi tự đặt mục tiêu phải tiết kiệm 5–6 triệu đồng mỗi tháng. Tháng đầu còn cố được, tháng thứ hai bắt đầu phát sinh tiền thuốc, đám cưới, sửa xe, học phí cho con hoặc một chuyến về quê. Đến tháng thứ ba, kế hoạch gần như tan vỡ.
Sau vài lần như vậy, họ bắt đầu kết luận: “Mình không tiết kiệm nổi”.
Thực tế, tiết kiệm 2 triệu đồng đều đặn trong 12 tháng thường tốt hơn nhiều so với việc cố giữ 5 triệu đồng trong hai tháng rồi bỏ cuộc.
Ví dụ, nếu thu nhập mỗi tháng khoảng 15 triệu đồng, thay vì ép mình tiết kiệm ngay 30–40%, bạn có thể bắt đầu từ 10%, tương đương 1,5 triệu đồng. Sau ba tháng, nếu cuộc sống vẫn thoải mái, nâng lên 1,8 triệu rồi 2 triệu đồng.
Tiết kiệm không phải cuộc thi xem ai chịu khổ giỏi hơn. Mục tiêu quan trọng nhất là tạo ra một mức tiền mà bạn có thể duy trì ngay cả trong những tháng tương đối khó khăn.
Một khoản nhỏ nhưng đều sẽ dần trở thành thói quen. Khi thói quen đã hình thành, việc tăng số tiền lên thường dễ hơn rất nhiều.
2. Đừng tiết kiệm “phần còn lại”, hãy để tiền tiết kiệm biến mất khỏi tài khoản chi tiêu trước
Rất nhiều kế hoạch thất bại bắt đầu từ một câu quen thuộc: “Cuối tháng còn bao nhiêu tôi sẽ tiết kiệm bấy nhiêu”.
Vấn đề là cuối tháng thường chẳng còn bao nhiêu.
Khi nhìn thấy 15–20 triệu đồng trong tài khoản, não bộ rất dễ coi toàn bộ số tiền đó là tiền có thể sử dụng. Một bữa ăn ngon hơn một chút, vài đơn hàng online, một món đồ đang giảm giá, một chuyến đi cuối tuần… mỗi khoản không lớn nhưng cộng lại có thể lấy đi toàn bộ phần tiền đáng lẽ được giữ lại.
Cách đơn giản hơn là đảo thứ tự.
Ngay khi nhận lương, hãy chuyển trước một khoản cố định sang tài khoản riêng. Chẳng hạn thu nhập 20 triệu đồng, bạn chuyển 2 triệu đồng sang tài khoản tiết kiệm trong ngày nhận lương. Sau đó coi 18 triệu đồng còn lại mới là ngân sách thực sự của tháng.
Nếu có thể, nên sử dụng một tài khoản tiết kiệm hoặc tài khoản ngân hàng khác với tài khoản thanh toán hàng ngày. Việc tạo thêm một chút “khoảng cách” khiến chúng ta ít có xu hướng rút tiền chỉ để mua những món không thực sự cần thiết.
Nhiều người tiết kiệm tốt không phải vì họ có kỷ luật phi thường. Họ chỉ thiết kế hệ thống khiến việc tiêu tiền tiết kiệm trở nên khó hơn một chút.
3. Đừng lập ngân sách quá chi tiết, chỉ cần kiểm soát vài khoản dễ “thủng ví” nhất
Một kiểu thất bại khác thường xuất hiện ở những người rất quyết tâm.
Họ lập bảng Excel, chia tiền thành hàng chục nhóm: ăn uống, điện nước, xăng xe, mỹ phẩm, cà phê, quần áo, giải trí, giao tiếp xã hội, đồ gia dụng… rồi ghi từng khoản vài chục nghìn đồng.
Hai tuần đầu rất hăng hái. Một tháng sau bắt đầu thấy mệt.
Tiết kiệm bền vững không nhất thiết phải quản lý từng đồng.
Với nhiều gia đình, chỉ cần tìm ra 3–4 nhóm chi tiêu dễ mất kiểm soát nhất đã đủ tạo ra khác biệt lớn. Đó có thể là ăn ngoài, mua sắm online, đồ uống, quần áo hoặc những món đồ gia dụng mua vì “đang giảm giá”.
Ví dụ, thay vì đặt ngân sách cho 15 loại chi tiêu, bạn chỉ cần đặt giới hạn:
- Ăn ngoài: tối đa 2 triệu đồng/tháng.
- Mua sắm online: tối đa 1 triệu đồng/tháng.
- Chi tiêu tùy hứng: 500.000 đồng/tháng.
Khi ba khoản này được kiểm soát, phần lớn ngân sách còn lại thường tự ổn định hơn.
Quan trọng hơn, cách này ít gây cảm giác bị kiểm soát. Bạn vẫn được tiêu tiền, vẫn được ăn ngon, mua đồ hoặc gặp bạn bè. Chỉ khác là mọi thứ nằm trong một giới hạn đã được quyết định trước.
Người tiết kiệm tốt không phải người không bao giờ thất bại
Có một điều khá thú vị: những người đang có vài trăm triệu đồng tiền tiết kiệm hôm nay chưa chắc từng là người quản lý tiền tốt ngay từ đầu.
Nhiều người trong số họ cũng từng tiêu hết lương, từng rút tiền tiết kiệm để mua đồ, từng đặt mục tiêu quá cao rồi bỏ cuộc. Điểm khác biệt chỉ là sau mỗi lần thất bại, họ điều chỉnh hệ thống thay vì tiếp tục trách bản thân.
Nếu bạn từng tiết kiệm thất bại, có thể thử bắt đầu lại bằng ba việc rất đơn giản: giảm mục tiêu xuống mức dễ duy trì hơn, chuyển tiền tiết kiệm ngay khi nhận lương và chỉ kiểm soát những nhóm chi tiêu dễ vượt ngân sách nhất.
Đừng cố biến mình thành một người tiết kiệm hoàn hảo chỉ sau một tháng.
Giữ được 1 triệu đồng mỗi tháng trong một năm đã là 12 triệu đồng. Giữ được 2 triệu đồng mỗi tháng là 24 triệu đồng. Khi cộng thêm tiền thưởng, thu nhập phụ hoặc những tháng chi tiêu ít hơn, con số có thể tiếp tục tăng.
Tiết kiệm thường không thay đổi nhờ một quyết định lớn.
Nó thay đổi khi bạn tìm được một cách đủ dễ để mình có thể làm đi làm lại trong nhiều năm.
