Cờ Tổ quốc tung bay phấp phới trên đỉnh Rockpile - Ảnh: HOÀNG TÁO
Rockpile được người địa phương gọi là núi Một, thuộc xã Cam Lộ, Quảng Trị. Đây từng là một cứ điểm quân sự then chốt của Mỹ từ năm 1966 đến 1968.
Đài quan sát bất khả xâm phạm
Ngọn núi này đang được ngành chức năng Quảng Trị khảo sát, làm rõ giá trị lịch sử, từ đó lập hồ sơ xếp hạng di tích.
Núi Rockpile, hay đồi Rockpile, từng được gọi là "căn cứ chiến đấu Elliot" trong kháng chiến chống Mỹ, cao khoảng 230m so với mực nước biển. Ngọn núi nằm sát quốc lộ 9, cách sông Bến Hải - vĩ tuyến 17 - khoảng 16km về phía nam và cách Đông Hà khoảng 26km về phía tây.
Từ đỉnh Rockpile có thể quan sát toàn cảnh quốc lộ 9, thậm chí nhìn ra vùng ven biển cách đó khoảng 32km.
Trong khi đó quốc lộ 9 chạy song song với khu phi quân sự DMZ từ Đông Hà đến biên giới Việt Nam - Lào, từng giữ vai trò huyết mạch trong vận chuyển quân sự và tiếp tế.
Quốc lộ 9 nhìn từ đỉnh núi Rockpile với dòng xe cộ nườm nượp và màu xanh của rừng sản xuất - Ảnh: HOÀNG TÁO
Do đó việc kiểm soát Rockpile giúp quân đội Mỹ nắm lợi thế chiến lược, bảo vệ và chi viện cho các căn cứ lân cận, ngăn chặn tập kích, phục kích dọc tuyến đường này.
Quân đội Mỹ đã biến đây thành một cứ điểm, được tiếp tế bằng trực thăng để kiểm soát khu vực phi quân sự và chỉ huy nhiều chiến dịch quân sự lớn trên Đường 9 - Khe Sanh cũng như dọc tuyến đường Trường Sơn - Hồ Chí Minh.
Rockpile được ví như một "đài quan sát bất khả xâm phạm".
Địa hình hiểm trở, vách đá dựng đứng nên ngọn núi như một pháo đài bất khả xâm phạm trong chiến tranh - Ảnh: HOÀNG TÁO
Cắm cờ Tổ quốc trên đỉnh Rockplie
Ngày nay, đứng trên quốc lộ 9, du khách có thể dễ dàng ngắm toàn cảnh Rockplie và một lá cờ Tổ quốc tung bay phấp phới trên đỉnh. Đây là một địa điểm phải đến với nhiều du khách, nhất là khách quốc tế, khi tham gia tour DMZ.
Từ chân đồi, du khách mất khoảng 1 tiếng theo lối mòn để lên đến đỉnh. Ngọn núi này chưa được khai thác du lịch nên đường đi dưới bụi rậm, leo đá vôi dốc đứng.
Núi Rockpile nằm sát sông Cam Lộ, phía bên trái ảnh là quốc lộ 9 - Ảnh: HOÀNG TÁO
Đỉnh núi trong một buổi sáng sương phủ - Ảnh: HOÀNG TÁO
Dọc đường đi có thể bắt gặp một số dấu tích công sự, vị trí bãi đáp trực thăng dã chiến và một số hiện vật mảnh bom, đạn. Dù chịu tác động mạnh của thời gian, các dấu tích này vẫn thể hiện khá rõ đặc trưng của một cứ điểm quân sự.
Cuối tháng 1-2026, cán bộ Bảo tàng tỉnh Quảng Trị đã khảo sát ngọn núi này và trao tặng hai lá cờ kích thước 1,2 x 1,8m để treo tại đỉnh đồi.
Cán bộ Bảo tàng Quảng Trị nhận định Rockpile có giá trị nổi bật về lịch sử quân sự, mang ý nghĩa khoa học trong nghiên cứu chiến tranh hiện đại, đồng thời có tiềm năng lớn để phát triển du lịch lịch sử.
Đường lên đỉnh Rockpile len lỏi dưới bụi rậm, leo dốc đá vôi dựng đứng - Ảnh: HOÀNG TÁO
Một số hiện vật chiến tranh còn sót lại trên đường lên đỉnh núi - Ảnh: HOÀNG TÁO
Trên cơ sở đó, Bảo tàng tỉnh Quảng Trị đề xuất tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu và hoàn thiện hồ sơ khoa học, tiến tới đề nghị xếp hạng di tích lịch sử.
Về lâu dài, việc bảo tồn và khai thác hợp lý núi Rockpile sẽ góp phần giáo dục truyền thống, làm phong phú hệ thống di sản văn hóa và thúc đẩy phát triển du lịch lịch sử - cách mạng.
Cây rừng xanh tươi dọc đường lên đỉnh Rockpile - Ảnh: HOÀNG TÁO
Voọc Hà Tĩnh ở núi Rockpile - Ảnh: LTA
