Những ngày gần đây, chương trình đào tạo nhân viên mới của Cha Yan Yue Se (茶颜悦色, còn được biết đến với tên Modern China Tea Shop), chuỗi trà sữa nổi tiếng có nguồn gốc từ tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc, trở thành chủ đề gây tranh luận trên mạng xã hội nước này.
Theo South China Morning Post (SCMP), tranh cãi xoay quanh chương trình đào tạo có tên “Cornerstone” (基石培训), dành cho những người mới gia nhập công ty. Thay vì chỉ học cách pha chế, phục vụ khách hay những quy trình cần thiết tại cửa hàng, một số người từng tham gia cho biết họ còn phải tuân theo lịch sinh hoạt và kỷ luật nghiêm ngặt được ví như huấn luyện quân sự.
Cha Yan Yue Se (茶颜悦色, còn được biết đến với tên Modern China Tea Shop)
30 giây lấy cơm, chăn phải gấp vuông như “khối đậu phụ”
Một trong những chi tiết được chia sẻ nhiều nhất liên quan đến giờ ăn.
Hình ảnh được đăng tải cho thấy các học viên phải tuân theo quy trình nghiêm ngặt khi dùng bữa. Theo lời những người từng tham gia chương trình được truyền thông Trung Quốc dẫn lại, nhân viên phải xếp hàng, đi vào nhà ăn theo trật tự và chỉ có khoảng 30 giây để lấy thức ăn.
Trong thời gian ăn, họ không được tùy tiện nói chuyện. Một số quy định còn yêu cầu nhân viên không nhai thức ăn khi đang đứng và phải ăn hết phần cơm đã lấy.
Các “trại huấn luyện” doanh nghiệp cường độ cao, mô phỏng theo phương thức huấn luyện quân sự, đang trở thành xu hướng đào tạo nhân viên mới gây nhiều tranh luận tại các tập đoàn lớn ở Trung Quốc. Ảnh: zgcsj.com
Một người từng tham gia chương trình kể rằng chỉ cần để lại một hoặc hai miếng cơm dưới đáy bát cũng có thể bị nhắc tên trước tập thể, yêu cầu ăn hết và bị trừ điểm. Chính chi tiết này khiến câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý khi được chia sẻ trên mạng xã hội.
Kỷ luật không dừng lại ở bàn ăn.
Điện thoại của học viên được quản lý tập trung trong thời gian đào tạo. Theo một số lời kể được truyền thông Trung Quốc đăng tải, thiết bị có thể được thu từ khoảng 9h và tới khoảng 22h mới được trả lại.
Trong khu vực lưu trú, chăn cũng phải được gấp thành hình vuông ngay ngắn, thường được người Trung Quốc gọi là “khối đậu phụ” - cách gấp chăn thường gắn với hình ảnh nội vụ trong quân đội.
Buổi tối, các học viên tiếp tục học văn hóa doanh nghiệp, tiêu chuẩn phục vụ và những lời thoại cần sử dụng khi tiếp xúc với khách hàng. Ảnh: RedNote
Nhân viên còn phải thực hiện một số hoạt động tập thể theo quy chuẩn. Khi chào hỏi, mọi người đồng thanh đáp theo khẩu hiệu; cách giơ tay phát biểu, vỗ tay hay phản hồi khi được gọi tên cũng được yêu cầu thực hiện thống nhất.
Buổi tối, các học viên tiếp tục học văn hóa doanh nghiệp, tiêu chuẩn phục vụ và những lời thoại cần sử dụng khi tiếp xúc với khách hàng. Theo lời kể được truyền thông Trung Quốc dẫn lại, sau khung đào tạo khoảng 19h-21h, nhân viên còn có thể bị kiểm tra ngẫu nhiên. Người chưa thuộc hoặc đọc sai nội dung phải ở lại tiếp tục luyện tập, có trường hợp cho biết gần 23h mới trở về phòng.
Điểm số trong quá trình này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đào tạo. Theo các thông tin đang được chia sẻ, nếu bị trừ điểm nhiều lần, học viên có nguy cơ bị đánh giá không đạt và không thể tiếp tục công việc.
“Đào tạo nhân viên hay kiểm tra sự phục tùng?”
Điều khiến câu chuyện trở nên tranh cãi là một số người tham gia cho rằng họ không được biết đầy đủ về cách thức quản lý này trước khi tới trung tâm đào tạo.
Theo SCMP và truyền thông Trung Quốc, khi ứng tuyển, người lao động biết mình sẽ trải qua chương trình dành cho nhân viên mới, trong đó có nội dung về văn hóa doanh nghiệp, tiêu chuẩn phục vụ và nghiệp vụ. Tuy nhiên, một số người cho biết chỉ khi bắt đầu chương trình họ mới biết về những yêu cầu liên quan đến điện thoại, ăn uống, nội vụ và sinh hoạt tập thể.
Từ đó, cụm từ “bài kiểm tra sự phục tùng” xuất hiện trong những cuộc thảo luận về chương trình.
Chương trình đào tạo hội nhập được thiết kế nhằm giúp nhân viên mới chuyển từ người bên ngoài thành những thành viên có cùng định hướng, gắn bó và phối hợp tốt với tập thể. Ảnh: RedNote
Nhiều người cho rằng một doanh nghiệp dịch vụ có quyền đặt ra tiêu chuẩn nghiêm ngặt về cách nhân viên giao tiếp với khách, vệ sinh, quy trình pha chế hay tác phong tại cửa hàng. Tuy nhiên, họ đặt câu hỏi liệu việc kiểm soát cách gấp chăn, thời gian lấy cơm hay quản lý điện thoại trong phần lớn thời gian trong ngày có thực sự cần thiết để một người có thể làm tốt công việc tại cửa hàng trà sữa hay không.
Ở chiều ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng các chương trình đào tạo tập trung vốn được thiết kế để tạo tính kỷ luật và sự đồng nhất trong một hệ thống có số lượng lớn nhân viên. Với ngành dịch vụ, việc hàng nghìn nhân viên tuân theo cùng một quy trình được xem là yếu tố quan trọng để duy trì trải nghiệm khách hàng.
Ghi chép được cho là của một học viên về hàng loạt quy định trong thời gian đào tạo, từ cách giơ tay, vỗ tay đến việc không nói chuyện, không để thừa cơm hay rung chân trong nhà ăn. Ảnh: RedNote
Cha Yan Yue Se là thương hiệu trà nổi tiếng tại Trung Quốc, ra đời ở Trường Sa và xây dựng hình ảnh dựa nhiều trên văn hóa, mỹ thuật truyền thống Trung Hoa. Theo SCMP, doanh thu hằng năm của chuỗi vào khoảng 3 tỷ nhân dân tệ (khoảng 447 triệu USD).
Chương trình “Cornerstone” cũng không phải hoạt động mới xuất hiện. Một tài liệu tuyển dụng của công ty từ năm 2023 từng đề cập nhân viên mới sẽ tham gia khoảng 7-10 ngày đào tạo tập trung trước khi chính thức bước vào công việc.
Chuyên gia pháp lý nói gì?
Tranh luận cũng đặt ra câu hỏi về giới hạn giữa quyền quản lý của doanh nghiệp và quyền cá nhân của người lao động.
Luật sư Zhao Shiqian thuộc Beijing Zhongwen (Hangzhou) Law Firm nhận định với truyền thông Trung Quốc rằng doanh nghiệp có quyền tổ chức đào tạo về kỹ năng nghề nghiệp, quy trình phục vụ và văn hóa công ty. Tuy nhiên, những quy định này vẫn phải nằm trong giới hạn của pháp luật lao động và không được xâm phạm các quyền hợp pháp của nhân viên.
Chẳng hạn, nếu việc thu và giữ điện thoại được thực hiện bắt buộc trong thời gian dài mà không có sự đồng thuận phù hợp, hoặc các hình thức quản lý sinh hoạt mang tính xúc phạm, gây tổn hại nhân phẩm, vấn đề pháp lý có thể phát sinh.
Chương trình đào tạo hội nhập hiệu quả đóng vai trò như cầu nối quan trọng, giúp nhân viên mới hiểu và từng bước thấm nhuần các giá trị cốt lõi của doanh nghiệp. Ảnh: RedNote
Bên cạnh đó, nếu người lao động phải tiếp tục tham gia huấn luyện ngoài thời gian làm việc hoặc trong thời gian đáng lẽ được nghỉ ngơi, việc tính thời gian làm việc và chế độ liên quan cũng cần được xem xét theo quy định pháp luật.
Trước những tranh luận, bộ phận chăm sóc khách hàng của Cha Yan Yue Se xác nhận chương trình đào tạo nhân viên mới có các tiêu chuẩn thực hiện thống nhất. Tuy nhiên, phía này không cung cấp chi tiết về nội dung chương trình với lý do đây là thông tin nội bộ không tiện công bố.
Câu chuyện vì thế tiếp tục tạo ra hai luồng quan điểm trên mạng xã hội Trung Quốc. Trong khi một bên coi đây là cách một chuỗi dịch vụ lớn xây dựng tính kỷ luật và tiêu chuẩn đồng nhất, bên còn lại cho rằng đào tạo nhân viên cần có giới hạn và những quy định không trực tiếp phục vụ công việc không nên biến thành phép thử về khả năng phục tùng.
Nguồn: South China Morning Post, Tide News
