Một người ngồi trước camera bên mâm lớn bày đầy những khối mỡ dày đã được luộc hoặc nấu nhừ, liên tục nhét từng khúc lớn vào miệng. Cùng với vẻ nỗ lực có khi đến mức khổ sở của nhân vật là hình ảnh mâm thịt mỡ vơi dần rồi hết. Những clip như vậy xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội với lượng xem, bình luận và chia sẻ lớn.
Bất kỳ bác sỹ, chuyên gia hay tài liệu dinh dưỡng nào cũng khẳng định việc ăn uống vô độ dẫn đến thảm họa sức khỏe, và nếu như lượng thức ăn khổng lồ nạp vào cùng lúc, thường xuyên lấy chỉ đơn thuần là chất béo thì hậu quả càng khủng khiếp. Thế nhưng nội dung này luôn được các nền tảng đề xuất, phát tán mạnh, không hề bị coi là nội dung xấu cần được kiểm soát, hạn chế hay cảnh báo.
Sự độc hại của hành vi ăn uống cực đoan vượt quá khả năng chịu đựng của cơ thể đã được chứng minh trong thực tế, với cái chết của nhiều ngôi sao mukbang. Tháng 8 vừa qua, nữ streamer Canfan Yingying (Trung Quốc) qua đời ở tuổi 24 do hạ kali máu và ngừng tim, hậu quả của việc nôn mửa liên tục hoặc dùng thuốc gây nôn.
“Thánh ăn” Trung Quốc Pan Xiaoting cũng đột tử vào tháng 7/2024 khi đang livestream ăn uống. Một sao mukbang khác là Sun Yixuan chết ở tuổi 19 do xuất huyết não, bác sĩ cho rằng thói quen ăn uống thiếu khoa học là nguyên nhân gián tiếp.
(Ảnh minh họa: AI)
Không chỉ hại mình, những KOL này còn lôi kéo vô số người khác mưu sinh trên nền tảng mạng bằng việc đổi sức khỏe, tính mạng mình lấy tiền.
Đã đến lúc nhìn nhận lại cách định nghĩa thế nào là nội dung xấu độc cần hạn chế trên mạng. Những clip trên không nằm trong nhóm nội dung bị pháp luật cấm, người đăng có thể lập luận rằng họ không trực tiếp xúi giục hay kêu gọi ai làm theo. Nhưng không thể vì chưa đủ căn cứ để cấm mà mặc nhiên coi đó là nội dung vô hại. Loại nội dung này đáng bị đặt câu hỏi về ảnh hưởng, tác động xã hội của nó.
Clip đăng trên mạng không đủ để khẳng định người đó thực sự ăn hết cả mâm thịt mỡ hoặc sau đó sẽ phát bệnh, nhưng việc cố tình tiêu thụ lượng thức ăn khổng lồ, lặp đi lặp lại những màn ăn uống quá sức rõ ràng là thông điệp không lành mạnh.
Cơ thể con người không phải đạo cụ để đem ra thử thách trước ống kính. Ăn uống quá mức, đặc biệt là lượng lớn thực phẩm giàu chất béo bão hòa là nguy cơ chứ không nên được tô vẽ thành thành tích đáng ngưỡng mộ.
Không thể bỏ qua đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất là trẻ em và thanh thiếu niên. Người trưởng thành có thể nhận ra một video ăn uống dị thường chỉ là màn trình diễn câu khách, nhưng trẻ em có thể thấy người trong clip được nhiều người chú ý, cổ vũ và cho rằng cách ăn đó đáng thử hoặc đáng được khen ngợi.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng cảnh báo hoạt động tiếp thị thực phẩm không lành mạnh có thể tác động đến lựa chọn, lượng thực phẩm trẻ tiêu thụ và hình thành chuẩn mực ăn uống của các em. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Pediatrics năm 2019 cũng cho thấy trẻ em xem KOL quảng bá đồ ăn vặt không lành mạnh đã tiêu thụ lượng đồ ăn vặt nhiều hơn. Điều này có thấy ảnh hưởng lớn của nội dung ẩm thực trên mạng.
Nếu liên tục xuất hiện những màn ăn uống cực đoan với hàng nghìn bình luận cổ vũ, trẻ rất dễ hiểu sai về cách ăn uống bình thường và lành mạnh.
Người xem có thể bấm vào những clip như vậy vì kinh ngạc, ghê sợ, muốn xem nhân vật có ăn hết hay không, thậm chí vào bình luận để chỉ trích. Dù là khen hay chê, mỗi lượt xem, bình luận và chia sẻ đều khiến nội dung này được phát tán mạnh hơn.
Điều này đặt ra trách nhiệm của nền tảng. Cần có cơ chế đánh giá rủi ro tốt hơn đối với nội dung cổ súy hành vi nguy hiểm, đặc biệt khi có dấu hiệu biến việc gây hại cho sức khỏe thành thử thách. Có thể hạn chế đề xuất, cảnh báo, giới hạn độ tuổi hoặc tắt kiếm tiền đối với những nội dung đáp ứng tiêu chí rủi ro cụ thể.
Không nhất thiết phải xóa bỏ mọi video có hình ảnh ăn uống nhiều dầu mỡ, nhưng cũng không thể để chúng mặc nhiên được khuếch đại chỉ vì có nhiều người tò mò. Đừng để sự tò mò biến thành nguồn lợi từ hành vi có hại
Cũng cần nói rõ, giới thiệu ẩm thực, chia sẻ trải nghiệm ăn uống và giải trí trong lúc dùng bữa là nội dung bình thường. Vấn đề nằm ở việc cố tình đẩy hành vi ăn uống đến mức cực đoan, lấy sự mất kiểm soát làm điểm nhấn để câu view, bất chấp thông điệp và ảnh hưởng mà nó tạo ra.
