Vì sao Việt Nam cấm nuôi sinh vật thở qua mang lông, có thể dài 16 cm, Trung Quốc đạt 3,45 triệu tấn/năm?

20/11/2026 20:30

Một loài sinh vật nước ngọt có đặc điểm hô hấp khác thường đang tạo ra nghịch lý đáng chú ý giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Đây là một trong những loài sinh vật gây ra sự đối lập đáng chú ý trong hoạt động nuôi trồng thủy sản giữa các quốc gia. Trong khi Việt Nam không cho phép phát triển nuôi thương mại vì nguy cơ xâm hại môi trường, Trung Quốc lại xây dựng ngành sản xuất quy mô hàng triệu tấn mỗi năm. Điều gì khiến cùng một loài vật được nhìn nhận khác biệt đến vậy?

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), loài sinh vật này có khả năng thích nghi với nhiều môi trường nước ngọt, từ ao hồ, sông suối đến kênh mương và ruộng lúa. Chúng có thể sinh sống trong điều kiện môi trường biến động, tận dụng nhiều nguồn thức ăn và đặc biệt có tập tính đào hang.

Vì sao Việt Nam cấm nuôi sinh vật thở qua mang lông, có thể dài 16 cm, Trung Quốc đạt 3,45 triệu tấn/năm? - Ảnh 1.

Sinh vật này hô hấp bằng hệ mang dạng lông vũ, có tập tính đào hang và khả năng thích nghi với nhiều môi trường nước ngọt khác nhau.

Không chỉ vậy, cấu tạo cơ thể của chúng cũng khá đặc biệt. Hệ mang có cấu trúc dạng lông vũ, giúp thực hiện quá trình trao đổi khí trong nước. Những cá thể trưởng thành thường có kích thước không quá lớn, nhưng theo cơ sở dữ liệu của Smithsonian, cá thể lớn nhất từng được ghi nhận đạt chiều dài 16 cm.

Tuy nhiên, chính khả năng sinh tồn và thích nghi tốt lại là một trong những nguyên nhân khiến loài vật này trở thành mối lo ngại ở nhiều hệ sinh thái.

Vì sao Việt Nam cấm nuôi tôm hùm đất?

Loài sinh vật được nhắc đến là tôm hùm đất, tên khoa học Procambarus clarkii, còn được gọi là tôm hùm nước ngọt. Đây là loài giáp xác có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, sau đó được đưa tới nhiều quốc gia để phục vụ hoạt động nuôi trồng và tiêu thụ thực phẩm.

Vì sao Việt Nam cấm nuôi sinh vật thở qua mang lông, có thể dài 16 cm, Trung Quốc đạt 3,45 triệu tấn/năm? - Ảnh 2.

Tôm hùm đất có tên khoa học Procambarus clarkii, là loài giáp xác nước ngọt có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, hiện nằm trong danh mục loài ngoại lai xâm hại tại Việt Nam. (Ảnh: Varesenoi)

Theo Trang thông tin quốc gia về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, tôm hùm đất có tập tính ăn tạp, đào hang và khả năng sinh sản, phát tán đáng lo ngại khi xuất hiện ngoài môi trường tự nhiên.

Một trong những nguy cơ lớn nhất nằm ở hoạt động đào hang. Khi sinh sống tại ruộng lúa, kênh mương hoặc khu vực có bờ đất, chúng có thể tạo ra những đường hang làm suy yếu kết cấu bờ, gia tăng nguy cơ xói lở và ảnh hưởng hệ thống tưới tiêu.

Ngoài ra, tôm hùm đất có thể cạnh tranh nguồn thức ăn với các loài thủy sinh bản địa, tiêu thụ thực vật thủy sinh và động vật không xương sống. Sự xuất hiện với mật độ lớn có nguy cơ làm thay đổi cấu trúc quần xã sinh vật trong môi trường nước.

USGS cũng ghi nhận loài này có thể gây thiệt hại cho ruộng lúa gieo sạ và làm biến đổi môi trường sống thông qua hoạt động đào hang.

Vì sao Việt Nam cấm nuôi sinh vật thở qua mang lông, có thể dài 16 cm, Trung Quốc đạt 3,45 triệu tấn/năm? - Ảnh 3.

Hoạt động đào hang của tôm hùm đất có thể làm suy yếu bờ ruộng, kênh mương, gây ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và hệ sinh thái bản địa. (Ảnh: Sohu)

Tại Việt Nam, tôm hùm đất không nằm trong danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh thông thường. Theo báo Nhân Dân, cơ quan quản lý đã yêu cầu không nhập khẩu, phát triển nuôi và nhân giống loài này nhằm hạn chế nguy cơ đối với sản xuất nông nghiệp và hệ sinh thái.

Đáng chú ý, Thông tư 69/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có hiệu lực từ ngày 15/1/2026, tiếp tục liệt kê Procambarus clarkii trong danh mục loài ngoại lai xâm hại.

Như vậy, vấn đề không nằm ở việc loài vật này có thể dùng làm thực phẩm hay không, mà chủ yếu liên quan đến nguy cơ phát tán, thiết lập quần thể ngoài tự nhiên và gây tác động lâu dài đến môi trường.

Trung Quốc sản xuất tới 3,45 triệu tấn mỗi năm

Trái ngược với cách quản lý tại Việt Nam, Trung Quốc đã phát triển tôm hùm đất thành một ngành nuôi trồng thủy sản có quy mô lớn.

Theo nghiên cứu công bố năm 2026 trên tạp chí Aquaculture, dẫn Báo cáo phát triển ngành tôm hùm đất Trung Quốc 2025, tổng diện tích nuôi loài giáp xác này tại Trung Quốc đạt khoảng 2,03 triệu ha trong năm 2024.

Vì sao Việt Nam cấm nuôi sinh vật thở qua mang lông, có thể dài 16 cm, Trung Quốc đạt 3,45 triệu tấn/năm? - Ảnh 4.

Trung Quốc sản xuất khoảng 3,45 triệu tấn tôm hùm đất trong năm 2024, trong đó mô hình kết hợp nuôi tôm với trồng lúa chiếm tỷ trọng lớn. (Ảnh: Sohu)

Đáng chú ý, sản lượng cùng năm đạt khoảng 3,45 triệu tấn, một con số cho thấy quy mô rất lớn của ngành sản xuất này.

Trong đó, mô hình kết hợp nuôi tôm hùm đất với trồng lúa chiếm ưu thế. Diện tích áp dụng đạt khoảng 1,73 triệu ha, cho sản lượng xấp xỉ 3 triệu tấn, tương đương hơn 80% tổng sản lượng tôm hùm đất của Trung Quốc.

Mô hình này tận dụng diện tích ruộng lúa để kết hợp sản xuất nông nghiệp và nuôi thủy sản, đồng thời đòi hỏi các biện pháp quản lý môi trường nước, bờ ruộng và quần thể nuôi.

Theo một nghiên cứu khác về tôm hùm đất tại Trung Quốc, sản lượng năm 2024 tăng 9,07% so với năm trước, chiếm khoảng 9,76% tổng sản lượng nuôi trồng thủy sản nước ngọt của quốc gia này.

Không chỉ được nuôi với quy mô lớn, tôm hùm đất còn trở thành nguyên liệu thực phẩm phổ biến, đặc biệt trong các món ăn chế biến với gia vị cay, tỏi và nhiều loại nước sốt.

Vì sao Việt Nam cấm nuôi sinh vật thở qua mang lông, có thể dài 16 cm, Trung Quốc đạt 3,45 triệu tấn/năm? - Ảnh 5.

Tại Trung Quốc, tôm hùm đất được chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn, đặc biệt là tôm hùm đất sốt cay, sốt tỏi và các món đậm gia vị, trở thành đặc sản được đông đảo thực khách ưa chuộng. (Ảnh: Sohu)

Tuy nhiên, việc Trung Quốc phát triển ngành nuôi tôm hùm đất không đồng nghĩa loài này không gây nguy cơ sinh thái. Khả năng phát tán và tác động đến môi trường vẫn là những vấn đề cần được kiểm soát trong quá trình sản xuất.

Sự khác biệt giữa Việt Nam và Trung Quốc vì thế phản ánh hai cách tiếp cận quản lý trước cùng một loài ngoại lai: một bên ưu tiên ngăn chặn nguy cơ xâm hại, bên còn lại khai thác giá trị thương mại thông qua hoạt động nuôi trồng quy mô lớn.

Tại Việt Nam, việc tôm hùm đất xuất hiện trong danh mục ngoại lai xâm hại từ năm 2026 tiếp tục cho thấy yêu cầu kiểm soát loài vật này, đặc biệt là hoạt động nhập khẩu, nhân nuôi và phát tán ra môi trường tự nhiên.

Theo NBCA; USGS; Smithsonian

Bạn đang đọc bài viết "Vì sao Việt Nam cấm nuôi sinh vật thở qua mang lông, có thể dài 16 cm, Trung Quốc đạt 3,45 triệu tấn/năm?" tại chuyên mục HÀNG HÓA. Tin bài cộng tác vui lòng liên hệ hotline: 0903 78 12 09, hoặc gửi về địa chỉ email: [email protected]