Ảnh minh họa
Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 9/2026, xuất khẩu tôm đạt 467,9 triệu USD, tăng 4% so với cùng kỳ nhưng giảm nhẹ so với tháng 8. Lũy kế 9 tháng đạt 3,7 tỷ USD, tăng 11%.
Xét về thị trường, Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất, đạt gần 1,2 tỷ USD, tăng 37%, chiếm 33% tổng kim ngạch. Nếu tính cả Hong Kong, xuất khẩu đạt 1,3 tỷ USD, tăng 35%. Nhu cầu đối với tôm hùm, đặc biệt là tôm hùm xanh, tiếp tục đóng góp đáng kể vào kết quả này.
Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ chỉ đạt 498 triệu USD, giảm 15%; riêng tháng 9 giảm tới 32%. EU cũng giảm 4,9%, đạt 406,4 triệu USD, trong đó tháng 9 giảm 12,5%.
Ở chiều tích cực, Nhật Bản đạt 440,9 triệu USD, tăng 6,4%; Australia đạt 211,9 triệu USD, tăng 18,5%; Canada đạt 130,5 triệu USD, tăng 11%. Xuất khẩu sang khối CPTPP đạt hơn 1 tỷ USD, tăng 10,2%, góp phần giảm bớt tác động từ sự suy giảm tại Mỹ và EU.
Xét theo cơ cấu sản phẩm, tôm chân trắng tiếp tục giữ vai trò chủ lực với kim ngạch 2,31 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm, tăng 5,9% so với cùng kỳ. Tôm sú đạt 360,3 triệu USD, tăng 7,3%.
Đáng chú ý, nhóm tôm loại khác đạt khoảng 1,08 tỷ USD, tăng 25,4%. Trong nhóm này, các sản phẩm sống, tươi và đông lạnh tăng 34,8%, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu.
Tuy nhiên, tốc độ tăng của tôm chân trắng, sản phẩm chủ lực trong ngành chế biến xuất khẩu, thấp hơn đáng kể so với nhóm tôm loại khác. Điều này cho thấy, động lực tăng trưởng đang có sự dịch chuyển giữa các nhóm sản phẩm, đồng thời đặt ra yêu cầu đa dạng hóa sản phẩm và thị trường để giảm phụ thuộc vào một số phân khúc.
Năm 2025, xuất khẩu tôm của Việt Nam đạt khoảng 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước, đóng góp khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước. Tôm Việt Nam hiện có mặt tại hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, với các thị trường chủ lực gồm Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU) và Hàn Quốc. Trong đó, Trung Quốc đã vươn lên trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất, trong khi Mỹ vẫn duy trì vị thế là một trong những khách hàng quan trọng của ngành tôm Việt Nam.
Điểm khác biệt của Việt Nam không nằm ở quy mô nuôi lớn nhất thế giới mà ở năng lực chế biến sâu. Trong khi nhiều quốc gia tập trung xuất khẩu tôm nguyên liệu, doanh nghiệp Việt Nam đã phát triển chuỗi sản phẩm có giá trị gia tăng cao như tôm hấp chín, tôm tẩm bột, tôm tẩm gia vị, tôm sushi và các sản phẩm chế biến sẵn đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của Mỹ, EU và Nhật Bản. Theo VASEP, tôm chế biến sâu hiện chiếm hơn 40% kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam, giúp ngành duy trì lợi thế cạnh tranh trước sức ép về giá từ Ecuador và Ấn Độ.
Song song với chế biến, ngành tôm Việt Nam cũng đang chuyển dịch mạnh sang mô hình nuôi công nghệ cao. Nhiều vùng nuôi tại Đồng bằng sông Cửu Long đã áp dụng ao lót bạt, hệ thống sục khí tự động, quản lý chất lượng nước bằng cảm biến và các mô hình nuôi siêu thâm canh nhằm nâng năng suất và kiểm soát dịch bệnh. Các doanh nghiệp lớn như Minh Phú còn phát triển công nghệ nuôi riêng kết hợp kinh nghiệm từ hàng chục mô hình quốc tế để giảm chi phí và nâng hiệu quả sản xuất.
