3 thói quen âm thầm ‘rút cạn’ chức năng phổi

19/11/2026 12:34

Không ít người đang vô tình làm tổn thương cơ quan này bởi những thói quen lặp đi lặp lại mỗi ngày mà không hề hay biết.

Dưới đây là 3 thói quen âm thầm ‘rút cạn’ chức năng phổi.

Hút thuốc lá, thuốc lá điện tử và thường xuyên hít khói thuốc thụ động

Đây là một trong những thói quen gây hại nghiêm trọng nhất đối với sức khỏe phổi.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hút thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc thụ động là những yếu tố nguy cơ quan trọng gây bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Khói thuốc chứa nhiều chất độc hại, có thể gây viêm đường thở, tăng tiết chất nhầy, làm tổn thương các cấu trúc bên trong phổi và ảnh hưởng đến khả năng trao đổi khí.

Đặc biệt, khi tình trạng viêm và tổn thương kéo dài, các phế nang – những túi khí nhỏ đảm nhiệm việc trao đổi oxy – có thể bị phá hủy. Đây là một trong những cơ chế dẫn đến khí phế thũng, một dạng tổn thương thường gặp ở người mắc COPD.

Không chỉ người trực tiếp hút thuốc chịu ảnh hưởng, những người sống hoặc làm việc trong môi trường thường xuyên có khói thuốc cũng đối mặt với nguy cơ sức khỏe.

Đáng chú ý, thuốc lá điện tử không phải lựa chọn an toàn thay thế thuốc lá truyền thống. Việc hít khí dung từ các sản phẩm này vẫn có thể khiến đường hô hấp tiếp xúc với những chất có khả năng gây hại.

Thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử (Ảnh: News Medical)

Thường xuyên hít khói bụi, khí độc nhưng không bảo vệ đường hô hấp

Nhiều người nghĩ rằng chỉ những người hút thuốc lâu năm mới có nguy cơ mắc bệnh phổi. Tuy nhiên, chất lượng không khí nơi sinh sống và làm việc cũng có ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe hô hấp.

Bụi mịn, khói xe, khí thải công nghiệp, khói bếp, khói than và các hóa chất trong môi trường lao động đều có thể trở thành tác nhân gây hại nếu con người tiếp xúc thường xuyên.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các hạt bụi nhỏ trong không khí ô nhiễm có khả năng đi sâu vào đường hô hấp, gây viêm và ảnh hưởng đến chức năng phổi. Tiếp xúc kéo dài với ô nhiễm không khí có liên quan đến nhiều bệnh lý, trong đó có COPD và ung thư phổi.

Một thói quen đáng lo ngại là nhiều người thường xuyên làm việc trong môi trường nhiều bụi nhưng không sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp. Trong gia đình, việc nấu nướng bằng nhiên liệu gây ô nhiễm, đốt than hoặc sử dụng bếp trong không gian kín, thiếu thông khí cũng có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với các chất độc hại.

Để hạn chế nguy cơ, người dân nên giảm tiếp xúc với khói bụi, cải thiện thông khí trong nhà, sử dụng thiết bị bảo hộ hô hấp phù hợp với môi trường lao động và hạn chế hoạt động ngoài trời khi chất lượng không khí ở mức xấu.

Lười vận động, ít tập luyện thể chất

Một thói quen khác ít được chú ý là ngồi quá lâu, ít đi lại và không duy trì hoạt động thể chất.

Cần hiểu rằng lười vận động không trực tiếp phá hủy mô phổi như khói thuốc hay các chất ô nhiễm. Tuy nhiên, tình trạng này có thể khiến thể lực suy giảm, các cơ tham gia hô hấp và hệ tim mạch ít được rèn luyện, từ đó làm giảm khả năng gắng sức.

Khi cơ thể ít vận động trong thời gian dài, một người có thể dễ cảm thấy hụt hơi, mệt mỏi khi leo cầu thang, đi bộ nhanh hoặc thực hiện những công việc vốn không quá nặng nhọc.

WHO khuyến nghị người mắc COPD duy trì hoạt động thể chất phù hợp bởi đây là một phần quan trọng trong việc cải thiện triệu chứng và chất lượng cuộc sống.

Thay vì ngồi liên tục nhiều giờ, mỗi người nên hình thành thói quen đi bộ, vận động nhẹ nhàng và tập luyện đều đặn. Người có bệnh lý hô hấp cần lựa chọn cường độ phù hợp, tránh gắng sức quá mức.

Đừng đợi khó thở mới quan tâm đến sức khỏe phổi

Theo WHO, COPD là bệnh tiến triển, có thể gây hạn chế luồng khí và khiến người bệnh ngày càng khó thở. Những dấu hiệu như ho kéo dài, ho có đờm, khò khè, tức ngực hoặc hụt hơi khi vận động cần được chú ý.

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, người dân nên đi khám để được đánh giá chức năng hô hấp. Đặc biệt, đo chức năng hô hấp bằng phương pháp hô hấp ký là xét nghiệm quan trọng giúp xác định tình trạng tắc nghẽn luồng khí.

Bảo vệ phổi không nhất thiết bắt đầu từ những biện pháp phức tạp. Bỏ thuốc lá, hạn chế tiếp xúc với khói bụi và duy trì vận động phù hợp là những thay đổi thiết thực giúp giảm nguy cơ tổn thương phổi và bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài.

Theo Ngọc Minh

Bạn đang đọc bài viết "3 thói quen âm thầm ‘rút cạn’ chức năng phổi" tại chuyên mục XU HƯỚNG. Tin bài cộng tác vui lòng liên hệ hotline: 0903 78 12 09, hoặc gửi về địa chỉ email: [email protected]